Çatmadan Kaynaklanan Alacak Davaları

Çatmadan Kaynaklanan Alacak Davaları
02/12/2023

Çatmadan Kaynaklanan Alacak Davaları

Kocaeli İzmit Bölgesindeki

Çatmadan Kaynaklanan Alacak Davaları

Çatma Nedir?

Deniz ticaretinde, çatma terimi, iki veya daha fazla geminin çarpışmasını ifade eder. Çatmaya dair kuralların uygulanabilmesi için çarpışan veya birbirine zarar veren araçların gemi olması gerekmektedir. Ancak çatmaya karışan gemilerin ticaret gemileri olma zorunluluğu bulunmamaktadır. Örneğin, römorkaj sözleşmesi gibi hukuki ilişkilere sahip olan çarpışan gemiler arasında, çatma hükümleri uygulanmaz. Gemi kazalarının hukuki boyutları, çeşitli faktörlere bağlı olarak farklılık gösterir ve bu durum çatma olaylarının ele alınma şeklini etkiler.

Çatmada Hükümlerin Genişletilmiş Kapsamı: Deniz Hukukuna Dair Derinlemesine İnceleme

Deniz ticareti, gemiler arasındaki çatmaların hukuki boyutunu düzenleyen TTK m. 1286 kapsamında değerlendirilir. Ancak bu hükümler, sadece ticaret gemileri arasındaki çatmaları değil, her türlü gemi arasındaki çatmaları da içerir. Temel kriter, çatma durumunda sözleşme ilişkisinin bulunmamasıdır.

Hukuki Sorumluluk ve Çeşitlilik: Çatma Türlerine Derin Bir Bakış

Çatmadan kaynaklanan hukuki sorumluluk, çatma türlerine göre farklılık gösterir. Kusursuz çatma, bir tarafın kusuruyla çatma, ortak kusurlu çatma ve kıyasen çatma gibi dört temel tür, çatma durumlarına farklı hukuki perspektifler getirir.

Bilinmeyen Durumlar ve Kusursuz Çatma

TTK m. 1287'ye göre, umulmayan durumlar veya mücbir sebeplerle meydana gelen çatmalar kusursuz çatma olarak adlandırılır.

Beklenmeyen durumlar veya mücbir sebep nedeniyle meydana gelen, veya nedeninin anlaşılamadığı çatmalar kusursuz çatma olarak adlandırılır. Beklenmeyen durum, olayın önceden kestirilip önlenmesinin mümkün olmadığı, mutat dikkat ve ihtimama rağmen gerçekleşen bir olaydır ve her durumun özel şartlarına göre değerlendirilmelidir. Mücbir sebep, gemi dışında ortaya çıkan doğal olayları içerir, örneğin yoğun sis veya şiddetli fırtına.

Çarpışan gemilerden biri veya tamamı demirde olsa bile, kusursuz çatmanın meydana gelmesine engel değildir. Kusursuz çatmada, çarpışan gemilerin veya içindeki insanların veya eşyanın çatma sonucu uğradığı zarar, bu zarara maruz kalan kişi tarafından karşılanır. Bu durum, gemi kazalarından kaynaklanan zararların hukuki sorumluluğunu belirlemede önemli bir faktördür.

Kusurlu Çatma

Deniz ticaretinde, bir tarafın kusuruyla gerçekleşen çatma, gemi adamlarının kusurlu davranışlarından kaynaklanan bir çatmadır. Kusur, yanlış rota takibi, hatalı manevra, aşırı hız, sis düdüklerinin yeterince kullanılmaması gibi deniz trafik kurallarına aykırı davranışları içerir. Kusurlu çatma ile meydana gelen zarar arasında bir nedensellik ilişkisi bulunmalıdır.

Kusurlu bir tarafın neden olduğu çatmada, çarpışan gemilerdeki insanlar ve eşyaların uğradığı zararlar ile çarpan gemide ortaya çıkan zarardan sorumlu olan, kusurlu geminin donatanıdır. Bu durum, çatmaya karışan taraflar arasındaki hukuki sorumluluğun belirlenmesinde önemli bir faktördür ve hukuki sürecin doğru bir şekilde yönetilmesini gerektirir.

 

Deniz Alacağı Davasında Delil Tespiti

Tazminat davası öncesinde delil tespiti talep etmek, çatma durumundaki zarar ve kusurların doğru bir şekilde belirlenmesi açısından kritik öneme sahiptir. TTK m. 1292'ye göre, bu süreçte yetkili mahkeme, çatmaya karışan gemilerin kaptanlarına veya temsilcilerine tespit yapılacağını bildirir.

Çatmadan Kaynaklı Tazminat Davalarında Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

Çatma sonucu meydana gelen zararlar için açılacak tazminat davasında, donatanlar, yük sahipleri, yolcular ve gemi adamları gibi zarar gören kişilerin dikkate alması gereken önemli hususlar bulunmaktadır. İspat yükü, zarar gören kişilere aittir.

Sorumluluğun Sınırlandırılması

TTK m. 1296'ya göre, kusurlu gemi donatanı çatmadan doğan sorumluluğunu sınırlandırabilir. Bu düzenleme, 1976 Tarihli Deniz Alacaklarına Karşı Mesuliyetin Sınırlandırılması Hakkında Milletlerarası Sözleşme'ye dayanmaktadır.

Zamanaşımı ve Hukuki Hakların Korunması

TTK m. 1297'ye göre, çatmaya dayanan tazminat istemleri çatmanın meydana geldiği tarihten itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar. Donatanların birbirine karşı olan rücu hakları ise, ödemenin yapıldığı tarihten başlayarak bir yıl içinde zamanaşımına uğrar.